Bebeklerde beslenme alışkanlıkları

Anadolu Sağlık Merkezi’nden Çocuk Hastalıkları Uzmanı Dr. Ayşe Sokullu, bebeklerde beslenme alışkanlıkları oluşumunu anlattı.

Çocukların beslenme alışkanlıkları niçin 1-2 yaş arasında başlar?

İlk 2 yaş çocukların anne sütü dışında gıdalarla tanıştığı ve genel olarak en hızlı geliştiği evredir. Beslenme ve davranış paterni açısından en önemli etkilerin yaşandığı bu dönemde doğal olarak ana beslenme alışkanlıkları da gelişecektir.

Bu dönemde anne-babaların beslenme alışkanlığının sağlıklı oluşturulması için dikkat etmeleri gerekenler nelerdir?

Bu dönemde çocuklara mümkün olduğunca çok çeşitli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırılmalıdır. Bu amaçla değişik gıdalar çocuklara tattırılmalı ve tat duyuları, alternatif gıdalar arasında tercihleri dikkate alınarak beslenme çocuk için zevkli hale getirilmelidir. Amacın sadece karın doyurmak değil, uygun beslenme alışkanlıkları ve yemek yeme zevkini de oluşturmak olduğu unutulmamalıdır.

1-2 yaş döneminde beslenmeyle ilgili dikkat edilmesi gerekenler nelerdir? Kaç ara öğün, kaç ana öğün yedirilmeli? Mönülerde neler olmalı? Örnek mönü listesi verebilir misiniz?

1-2 yaş döneminde çocuklarda sağlıklı beslenmenin genel ilkeleri besinlerde çeşitliliğin sağlanması, yağ ve şekerin sınırlandırılması, liften zengin besinlere yer verilmesi, vitamin ve minerallerin yeterli düzeyde alınması ve sağlıklı vücut ağırlığının korunması ilkelerine dayanır. Çocukların almaları gereken besinler anne ve babalarınınki ile aynıdır ama büyüme ve gelişmelerinin sağlanması için miktarları farklıdır. 3 ana, 1 veya 2 ara öğün alabilirler. Artık aile sofrasına, çocuğa uygun kaşık, çatal kullanarak oturabilir. Ancak günlük mönüsünde aşağıdakiler mutlaka olmalıdır.

• Ev yemekleri
• Tarhana, mercimek çorbası, unlu ve yoğurtlu çorbalar
• Günde 500 ml. süt veya yoğurt
• Pastörize peynir
• Yumurta
• Etler (tavuk eti, balık eti, dana eti)
• Taze meyve veya meyve suyu

1 yaş için örnek mönü :

Kahvaltı:

İnek sütü(pastörize) veya devam maması  (150-200ml)

1 kibrit kutusu peynir veya 1 yumurta (gün aşırı)

1 tatlı kaşığı reçel veya pekmez veya bal

1-2 adet ince dilim ekmek

1-2 dilim domates, salatalık veya diğer mevsim meyvelerinden

Öğle:

1 kase terbiyeli veya ızgara köfte + 1dilim ekmek

Veya,

1 kase kıymalı sebze püresi (kıymalı dolma içleri, terbiyeli yada sebzeli köfteler, sebzeli tavuk yada balık, kuru baklagiller püreleri) + 3-4 yemek kaşığı patates püresi veya kuru fasulye + 1-2 yemek kaşığı bulgur pilavı + 1 çay bardağı taze sıkılmış meyve suyu veya su.

İkindi:

1 kase yoğurt (150-200ml)

Evde yapılmış 1 dilim kek

1 küçük boy meyve veya püresi

Akşam:

2-3 yemek kaşığı tavuklu sebze yemeği, 1 dilim ekmek veya 1 kase yayla çorbası (nohutlu, havuçlu, pirinçli).

Bu dönemde anne-babaların beslenmeyle ilgili en çok yaptığı hatalar nelerdir?

En önemli hatalardan biri çocuğu aşırı zorlayıcı ve beslenmeyi strese dönüştüren kaygılı tutumlardır. Besinleri deneme döneminde çocuğa alışma fırsatları verilmeli, önyargısız denemeler yapılmalıdır. Küçük porsiyonlar bitirmesi kolay olduğu için hem çocuğu hem de aileyi beslenmeye motive edecektir. Önemli yanlışlardan biri de tamamen pürüzsüz gıdalarla beslenme alışkanlığı oluşturulmasıdır. Çocuğa çiğnemeyi öğretebilmek için blender kullanımından kaçınılmalıdır.

Bu dönemde anne-babaların tavrı, beslenme alışkanlığını ne kadar etkiler?

Zorlayıcı ve baskıcı tutumlar çocukları yemek yemekten soğutabilir. Anne, baba  ya da bakıcının tavrına karşılık çocuk da inatçı, gergin hale gelir. Kusarak kurtulmaya çalışabilir. Çeşit denemesine izin veren, daha esnek tavırlar çocuğu rahatlatacaktır. Acıkmasına zaman tanınan çocuklar kendiliğinden yemek ister hale gelir.

 Bu dönemde çocukları yemek yemesi için zorlamak doğru mudur?

Yukarıda bahsedildiği gibi doğru değildir. 

Eğer çocuklar doktoru tarafından önerilen besinlerden almayı reddediyorsa anne-baba ne gibi bir tutum izlemelidir?

Genellikle doktor tavsiyesi gıdalar belirli besin gruplarının karışımı şeklindedir. Tat olarak herhangi biriyle uyum sağlayamayan çocuğa aynı gruptan başka bir alternatif sunulmalı, değişik pişirme alternatifleri ile denemeler yapılmalıdır. Bazen sorun olan gıdayı bir süre kesmek ve sonra tekrar denemek sorunu çözebilir.

 Çocuğa oyunla yemek yedirmek doğru mudur?

Çocuğu yemek yeme işine katabilen oyunların önemli bir sakıncası yoktur. Ancak fark ettirmeden yemek yedirtmeyi sağlamak için dikkati tamamen dağıtan oyunlar oynanmamalıdır. Zira çocuk açlıkla yemenin ilişkisini kavrayabilmelidir.

 Abur cuburların (çikolata, bisküvi vb) verilmesi doğru mudur?

Abur cuburlar iştah sapmalarına yol açabileceğinden gün içinde rutin tüketilmemelidirler. Özellikle bunların diğer gıdaların yenmesi için ödül olarak kullanılması sakıncalıdır. Dengeli beslenmeye engel oldukları gibi obeziteye de yol açabilirler.

 Bu konuda anne ve babalara genel tavsiyeleriniz nedir? Ve eklemek istediğiniz bir bilgi var mı?

Anne babalar yemek konusunda yeterince tutarlı olmalı, ısrarcı olmamalılar. Tabii bu çocuk ne istiyorsa onu verelim demek değil. Aynı tür gıdalar arasında sevdiği seçeneği ona sunabilirler. Temel gıdalar konusunda dirençli çocuklar için ise hazırlama alternatifleri kullanılabilir.