0-12 aylık bebekler için oyun önerileri

Oyun her yaşta çocuğun hayatı deneyerek öğrenmesini sağlayan bir araçtır. Bebeğin birinci yılı

içinde algı ve harekete yönelik, çoğunlukla belirgin amaçlar taşımayan, nesneler ve hareketler

üzerinde hakimiyetten kaynaklanan zevk içeren oyunlar ön plandadır. Bebek kemik ve kasların

gelişmesini sağlayan hareketli oyunlarla biriken enerjisini boşaltır, sosyal ilişkiler kurabilir, kendini

tanıyabilir, kendi gücünün sınırlarını belirler, duyuları gelişir ve becerileri artar.

İlk aylarda bebek doğuştan geliştirmiş oldukları refleks tepkileri geliştirir, çevresindeki insan ve

objelere bakar. El kol hareketleri geliştikçe yakalamaya çalışır, yakalayabildiklerini inceler.1-4 aylar

arasındaki bebek beşiğine asılan bir oyuncağın bazen sallanıp, bazen hareketsiz durduğunu fark

edebilir. Oyunlarında 'keşfetmek' ön plandadır. Hoşuna giden hareketleri tekrarlar. Çevresindeki

oyuncağı, eşyayı çekerek, çarparak tanımaya çalışır. Vücudu da oyuncak niteligindedir;

parmaklarını, ayaklarını inceler-oynar. 4-8 aylar arası neden sonuç iliskilerini ayırt etme becerisi

başlar.Hareketlerinin yarattığı sonuçları görmek ister.Örneğin;beşiğin kenarındaki ipe tesadüfen

dokunduğunda ipin sallandığını ve ses çıkardığını fark ederse bir kez denemeden sonra ses

duyabilmek için ipi çekmeye baslar.

Bedensel gelişime paralel olarak 8-12. aylarda hareketlerinde de artış ve farklılaşma gözlenir.

Neden-sonuçları daha iyi ayırt etmeye başlar. Hedeflediği sonuçla arasına engel girerse bu engeli

ortadan kaldırır.Örneğin;oyuncağı sakladığınızda onu arar (örtünün altına saklanan oyuncağı örtüyü

kaldırarak bulur).Ayakta durma, yürüme, tırmanma gibi hareketleri başarır. Bu hareketler

mükemmel olana kadar oyun niteliğindedir ve sürekli tekrarlar.

Oyuncaklar gelişim basamaklarına uygun olarak çocuğun hareketlerine düzen getirir; bedensel,

zihinsel, psikososyal gelişmesine yardımcı olur, hayal gücünü ve yaratıcılığını, yeteneklerini

geliştirir. Doğumdan itibaren bebek ses-şekil ve renklere karsı hassastır. İlk oyuncakları öncelikle

görme ve işitme duyularına yönelik oyuncaklardır. Renkli çıngıraklar, dönenceler gibi.

Oturmayı başardıktan sonra çevresi genişleyen bebeğin oyuncakları arasında küpler, çıngıraklar

sayılabilir. Bu dönemde avuç ile kavradığı göz önüne alınarak avucuna sığacak büyüklükte parçaları

olan oyuncaklar seçilmelidir.

Yürümeye başlama ile birlikte oyuncaklarından çok ev eşyaları ilgi çeker. Bebek için ulaşabildigi

alanları keşfetmek önemlidir. Küplerle kule yapmak, oyuncak parçalarını bir yerden bir yere taşımak

haz verir. Bu dönemde hareketin amacından çok, hareketin yapılmasından doğan haz ön plana çıkar.

Parmaklarının gelişimi de arttığından büyük parçalı, takılıp-çıkarılabilecek lego türü oyuncaklar

yararlı olur. Yürüme davranışını destekleyecek; çekebileceği, itebileceği tekerlekli oyuncaklar ilgi

çeker. Top oynama başarılı olmasa da hareket gelişimine yardımcı olur.

'Su' eğitimsel değeri her yaş için büyük olan bir oyun malzemesidir. Dokunma duyusuna yönelik,

çocuga haz veren, deneyim ve keşif olanağı sağlayan, çocuğun dikkatini toplamasına yardım eden,

içe kapanık çocuğu uyaran, saldırgan çocuğu sakinleştiren bir malzemedir. Suyun banyo yapmak ve

temizlik amaçları dışında da oyun malzemesi olarak kullanılması önerilmektedir.

Oyuncak alırken nelere dikkat etmeli?

0-12 aylık bebeklere oyuncak alırken;

• Cinsiyet ayırımı yapılmamalı (örneğin erkek çocugğa bebek, kız çocuğa araba alınabilir),
• Oyuncak alımında aşırıya kaçılmamalı,
• Özellikle bebeklik döneminde alınacak oyuncakların kırılmayan, yumuşak, emniyetli,

yıkanabilir cinsten olmasına özen gösterilmeli,

• Küçük yaşta parçaları büyük, yaş ilerledikçe parçaları küçük oyuncaklar seçilmeli; parmak

kasları geliştikçe avuçla kavrama yerini üç parmakla, daha sonra iki parmakla kavramaya

bırakır.

Evdeki artık malzemelerden de oyuncak yapılabileceği unutulmamalıdır; ipe dizilmiş boş makaralar

gibi.

Evde oyuncakların yerleştirilebileceği bir dolap-köşe-kutu v.s.olmasına da dikkat edilmelidir.

Bebeğin öğrenmesinde görsel malzeme önemli bir yer tutar, resim ve kitaplardan da yararlanılabilir.

Canlı renklerde, büyük boy ve ayrıntısız resimleri olan kitapların anne baba tarafından okunması,

kısa masallar anlatılması, resimlerin birlikte incelenmesi bu yaşlarda bebeğin;

1. dil gelişimini hızlandırır, kelime bilgisini arttırır, konuşması için fırsat yaratır ve destekler,
2. çevresini tanımasına yardımcı olur,
3. anne-baba-bebek ilişkisini arttırır,
4. hayal gücünü geliştirir.

Bebeğin teyp gibi mekanik bir sesten masal dinlemesi yerine kendisi ile ilgilenen kişi ile aynı mekanı

paylaşması, bedensel temas içinde (kucakta veya yanyana oturarak) ses tonu ve mimiklerin

degişimini gözlemesi, kendisine ilgilenen kişi tarafından zaman ayrıldığını hissetmesi yukarıda

belirttiğimiz yararları pekiştirecektir.

Dokunma yolu ile bebeğin kitabı-kağıdı tanıması sağlanmalıdır.

Bebeklerin bu dönemde parmakları yeterince gelişmediğinden sayfaları tek tek açamayacakları, ani

hareketlerle sayfaları kırıştırabilecekleri, yırtabilecekleri göz önüne alınarak bu yaş dönemi için

hazırlanan kalın sayfalı kitaplar seçilmesi uygun olur.